*Kwelgeest

De parkeerplaats in aanbouw is afgezet met een hek. Zo’n doorsnee omheining: grote rasters die in zware betonblokken zijn gestoken. Een zoemachtig fluitgeluid haalt mij uit mijn gedachten. Ik kijk om me heen, besef dat de wind die zich door het hek perst, gedwongen wordt zich op te delen in kleine rechthoekjes. Onzichtbare tompouces die zich aan de andere kant weer samenvoegen tot de windvlaag die door mijn haren waait. Grappig, het levert een bijzondere toon op. Te laag om het fluiten te noemen, te hoog om het als zoemend te bestempelen.

In romans wordt verdacht vaak geschreven over de neiging sadistisch met kleine dieren om te gaan tijdens de jeugdjaren van de ik-persoon. Slakken wier ogen afgeknipt worden, kikkers die tot het uiterste opgeblazen aan hun einde komen, kevers die handmatig van hun schild worden ontdaan, hommels waarbij vleugels uitgerukt worden, spinnen die met twee resterende poten verder moeten, soms zelfs kuikentjes die levend ontleed worden, vissen wier ogen leuke knikkers blijken en nog veel gruwelijker dingen die ik niet eens wil beschrijven.

Ik vraag me af of dit fenomeen kind-eigen is, of alleen een cliché onder schrijvers om aan te kondigen dat de hoofdpersoon problemen gaat veroorzaken verderop in het boek. Ik ken de verhalen van opgeblazen kikkers bij de vijver wel, maar ik zag het nooit echt gebeuren. Zover ik mij kan herinneren heb ik de neiging beestjes te kwellen nooit gehad. Maar ik kan ernaast zitten natuurlijk, het geheugen zeeft nu eenmaal graag. Ik pijnig mijn hersenen en probeer mijn ‘faunische misstanden’ te benoemen. Honderden mieren die ons huis belaagden werd de pas afgesneden door een halve cirkel van gloeiend heet sop rond de drempel te schilderen. Tijdens het spitten in de tuin erachter komen een worm gehalveerd te hebben en verbaasd kijken hoe beide delen verder kruipen. Dode vogeltjes (uit een verkeerd gesitueerd nest te pletter gevallen) in de buik porren met een stokje om het laatste beetje adem er piepend uit te horen sijpelen.

Maar ik kan geen moment bedenken waarop ik moedwillig beestjes pijn wilde doen. Natuurlijk stampte ik als puber de centimeters grote zwarte kevers die zich in de kelder onder de aardappelen verscholen kapot, maar dat was niet uit sadisme, om die beesten pijn te zien lijden, maar uit pure angst een aardappel op te tillen en zo’n beest over mijn vingers te voelen marcheren. Ik kan me gruwelijk vergissen, maar volgens mij schepte ik er geen genoegen in om weerloze beesten op afgrijselijke manieren te kwellen. Zelfs in de dode vogelbuikjes porren durfde ik pas nadat men mij ervan overtuigd had dat ze echt, echt, echt, echt, echt dood waren en dat geluid alleen maar te horen was omdat er nog lucht in het beestje zat, maar dat dit absoluut, op geen enkele manier, een teken van leven was.

Waarom beschrijven zovele schrijvers dergelijke wandaden dan zo veelvuldig? Ben ik een uitzondering? Heeft een doorsnee kind het normaliter nodig zich machtig te voelen over het leven in zijn tuin? Ben ik uitgekiend vergeetachtig? Of hopen schrijvers gewoon de lezer te kunnen shockeren? En waarom moet ik hier plots aan denken? Ik stop, sta stil, luister. Ja. Ergens heeft het geluid dat de wind langs dit hek produceert iets weg van de laatste adem dat mijn porrende stokje toentertijd ontlokte: zonder veel overtuiging kneep de lucht zich via het bekje naar buiten, te laag om het fluiten te noemen, te hoog om het als zoemend te bestempelen. Met een ongemakkelijk gevoel kijk ik omlaag, klaar om weg te springen van een handvol pantserharde, gitzwarte kevers die rond mijn voeten kruipen. Geen monstertjes te zien daar, natuurlijk. Ik glimlach naar het egaal grijze trottoir en zet een stap in het nu, het hier, en wandel naar huis.

19 Reacties

Ik kan en mag hier met grote stelligheid beweren dat ik nooit ofte nimmer een levend wezen, groot of klein, moedwillig heb gedood of gepijnigd. Ik verafschuwde en verafschuw zij die het wel doen.

Geplaatst op 13 mei 2007 om 10:22

Oke, ik beken, verafschuw mij maar; ik heb in mijn leven dikwijls vliegen geëlektrocuteerd, wespen verpulverd en mieren verpletterd (maar zij waren met veel meer, echt waar!).
Ben ik nu een slecht mens?

PS. pijnlijk en confronterend maar wel weer leuk geschreven!

Geplaatst op 13 mei 2007 om 10:56

Ha S.C., goed te horen. Mensen raken soms al geïrriteerd als ik stel dat die spin of vlieg levend het raam uit gezet moet worden i.p.v. doodslaan. Maarre, hoe zit het met muggen? Daar hapert mijn overtuiging namelijk nogal eens, anderhalf uur wakker liggen en zeven muggenbeten verder. Wat doe jij dan?

Hee Arno, wel goed dat je er gewoon voor uitkomt. :) Waarom deed/ doe je dat? Gewoon omdat het kan? Omdat het leuk is? Omdat zij in de meerderheid zijn? Heb jij niet het gevoel gemeen bezig te zijn dan? Ik ben gewoon nieuwsgierig hoor, ik heb al een schuldgevoel als ik door het bos over de mieren moet lopen. :D
(Maar ik dood muggen dus wel. Niet op een zo gruwelijk mogelijke manier, maar toch.)

Geplaatst op 13 mei 2007 om 11:00

Tot welk een mooie overpeinzing een lelijk hek al niet kan leiden.
Volgens mij zijn er veel meer boeken waarin beestjes níet worden mishandeld. Maar iedere keer als je weer een dierenkwelling leest denk je ‘daar heb je er weer een’.
De psychologen (waar is Mav trouwens?) zullen het inderdaad verklaren uit een behoefte aan macht. Vader of moeder, grote broer of zus zijn je thuis de baas, etcetera. Dat machtsvertoon kan zich ook uiten via de hond, kat of hamster. Soms met later betreurde gevolgen. Als substituut voor iets echts kan ook een knuffeldier menige marteling ondergaan (Reve!).

Ik schrok even van je vogelbuikjesporren, maar gelukkig corrigeer je mijn gedachte al gauw.
Uit mijn eigen jeugd kan ik me ook geen zinloos geweld herinneren.
Ook hier gaan bromvliegen levend naar buiten, al lukt dat niet altijd.:( (Is ook makkelijker dan zo’n vieze vlek op de ruit te moeten afvegen.) Bij tuinwerk worden lieveheersbeestjes en pieren liefdevol verplaatst, slakken en rupsen gooi ik in de tuin van buren.
Muggen, onvermijdelijk, vermoord ik met de blote hand. Keihard!
Dan is er nog de op een na hoogste vorm van dierenliefde: ik eet ze niet op. (Hmm, voorspelbare reactie van een vegetariër, ik geef het meteen toe.)

Geplaatst op 13 mei 2007 om 12:14

Ik heb vroeger wel insecten gemarteld, pootjes uittrekken e.d., en ze dan weer loslaten om te kijken of ze nog konden vliegen.
Mijn interesse voor wat er zou gebeuren was groter dan het besef dat die beesten pijn leden. Toen dat besef er kwam, was het ook niet helemaal niet leuk meer om het te doen.
Je kent nu meteen een hoofdstuk uit mijn debuutroman ;-)

Geplaatst op 13 mei 2007 om 14:40

Mav komt al aangesneld, Epi! ;-)

Mijn educated guess over de psyche van de kleine dierenbeul zou eerder uitgaan van een gebrek aan inlevingsvermogen. Zoals je dat bij vrijwel alle hele jonge kinderen ziet: eerst “spelen” ze met de kat door zo hard mogelijk aan oren en staart te trekken, dan doen ze het niet meer omdat het niet mag en pas later komt het besef dat de kat het niet leuk vindt, dat het pijn veroorzaakt. Het is het verschil tussen iets niet doen omdat je dan straf krijgt, of omdat het verkeerd is.

De echte kleine dictator die pootjes uittrekt en kikkers opblaast niet omdat ze zo grappig reageren, maar omdat hij/zij geniet van de pijn die hij/zij veroorzaakt is “in real life” wat zeldzamer dan in de literatuur, denk ik/hoop ik. Maar wie weet ben ik te naïef ;-)

Oh en verder ben ik net zo’n softie als de meeste reageerders… ik doe zogezegd geen vlieg kwaad (voor muggen maak ook ik een uitzondering – maar die verdienen niet anders ;) ).

Geplaatst op 13 mei 2007 om 20:03

…..liever 17 jeukende bulten dan dat ik er eentje een doodsklap geef. :o)

Geplaatst op 13 mei 2007 om 20:37

Ik moest er ook vaak over denken, of dit soort martelpraktijken echt zo algemeen waren, als soms naar voren wordt gebracht. Het idee om een dier te martelen, daar kom ik toch niet overheen. Een mug om zeep helpen, dat is niet martelen; iets anders zou het zijn als je hem zou vangen, en dan lachend, met groot leedvermaak, eerst z’n vleugeltjes eruit gaat trekken, dan een voor een z’n pootjes, en vervolgens ook nog een knoop gaat leggen in z’n slurfje…

Er schiet mij nu een beeld binnen van een film, ik geloof ET, waar de hoofdfiguur op de lagere (!) school verplicht wordt om een kikker te bedwelmen en hem vervolgens te ontleden, iets wat hij gelukkig niet doet. Toen ik dit zag, vroeg ik mij af wat een kind daar nou eigenlijk van op zou kunnen steken, en of dat dit vaker gebeurd. Het lijkt me echt een nutteloos gedoe!

Trouwens, het verhaal verandert tegenover mensen. Niet dat ik mensen martelen leuk vind, maar ik moet toegeven dat het bij bepaalde mensen soms af en toe bijna aantrekkelijk wordt. ;)

Geplaatst op 13 mei 2007 om 23:39

Dat dode vogelgeluid bezorgt me kippenvel. Ik zou het niet durven. Ook niet als ze dood zijn. Daarentegen moet ik wel bekennen dat ik ooit muizenvallen heb gezet. Ouderwetse, en dus niet echt diervriendelijk. En muggen sla ik dood. Zo hard mogelijk.

Geplaatst op 14 mei 2007 om 01:10

(Mannelijke!) schrijvers zijn soms gewoon rare mensen. Dichters hoor ik hier nooit over trouwens, weer een ander hokje waarschijnlijk ;-)

@Polle: ouderwetse muizenvallen vallen wel mee hoor, als het ding goed werkt breekt de muis in een klap zijn ruggegraat. Een kat gaat aanzienlijk minder muisvriendelijk te werk.

Geplaatst op 14 mei 2007 om 12:12

hmmm..dit heb ik ook niet echt gedaan.
maar er zijn wel kidneren die dat wel doen.
Waar dat door komt…geen idee.

Er is zelfs een theorie die zegt dat dierenmishandeling een van de kenmerken van een seriemoordenaar is…nu weet ik niet of dit zo is.

Misschien is het een fase waar men doorheen moet om verantwoordelijkheid te leren en om te leren dat je NIET het middenpunt van de wereld bent.

Geplaatst op 14 mei 2007 om 13:40

Tja. De natuur is ook keihard, waarom zouden wij beschaafder zijn eigenlijk? Geloof niet dat ik beestjes opzettelijk mutuleerde maar het besef dat zoiets een slechte zaak is, is me aanvankelijk gewoon aangeleerd zoals dat bij iedereen gebeurd. Als peuter heb ik eens een levende mot opgevreten en dat zal niet zachtzinnig geweest zijn. En toen ik kleuter was bond ik een lusje om mijn kat’s hals om hem uit te laten waardoor ik hem per ongeluk bijna wurgde (wees gerust, hij heeft tot mijn achtiende geleefd :)).

In de dierenwereld zie je hetzelfde. Kleine dieren spelen hardhandig met beestjes die zij later effectief zullen vangen en consumeren. Dat zal er bij ons ook wel inzitten tot we genoeg maatschappelijk gevormd zijn en empathische vermogens ontwikkeld zijn geraakt.

Schrijvers zullen het ongetwijfeld gebruiken omdat het efectief is :)

Geplaatst op 14 mei 2007 om 15:33

ha. een mooi gedachtensprongetje, bij de tweede alinea dacht ik nog..”hoe komst ze nu weer aan die kind-associatie” en warempel, daar kwam de aap uit de mouw.
hmm hebben schrijvers last van
‘faunische misstanden’ (mooie omschrijving)? Ik verdenk ook een hoop schijvers ervan (de Jan Wolkers, Maarten ‘t Hart e.d.) deze post-puberale eigenschappen iets aan de dikken, om zo nog wat exentrieker over te komen.

Geplaatst op 14 mei 2007 om 16:47

Ieeeh bah.. ik kan daar echt niet tegen. Ik red alles wat beweegt en half verdrinkt uit het zwembad als ik het zie. Moet mezelf soms echt dwingen om niet te kijken, want ik MOET die dingen redden anders vind ik het zielig.

Verder vang ik muggen al moet ik er de halve nacht achteraan zitten en laat ik ze buiten weer los.. of als het echt niet lukt, laat ik ze vliegen.

Enz.

Geplaatst op 14 mei 2007 om 21:48

Ik werd vanmorgen licht onpasselijk van dit verhaal op mijn nuchtere maag, met name het gepor met een stokje werd mij te veel dus ik rende weg naar epi’s blog om daar nog meer dieren gruwel te moeten aanschouwen.
Nou lekker dan.

Geplaatst op 15 mei 2007 om 00:17

ik houd niet van martelen, ik sla ze meteen tot moes. (muggen dan, en moet vervolgens mijn eigen bloed van de muren soppen, dat ook nog :( )

Geplaatst op 15 mei 2007 om 14:27

Wat dacht je van een joekel van een dikke spin vorig jaar in mijn tent (met poten mee 5 cm) die ik elke avond stoer naar buiten bracht. Om hem na een half uur weer te zien binnen klauteren.. Dan ben je toch met stomheid geslagen. Maar dood trappen..boewaah! het geluid alleen al..;-(

Geplaatst op 15 mei 2007 om 16:41

Ik vrees dat heel wat dieren aan mij hun voortijdig einde te danken hebben, maar in ieder geval niet uit kwaadaardigheid. Muggen sla ik roekeloos dood, vliegen en spinnen zet ik sinds een jaar of 7 diervriendelijk buiten (na een empathische gilbui en moreel verantwoorde blikken van mijn vriendin). Maar één onzer cavia’s heeft helaas haar einde gevonden in de hond van de buren toen ik als kleuter het tuinhekje open liet staan. En enkele jaren later was ik behoorlijk aangedaan toen de sprinkhaan die ik als huisdier had bestempeld mijn liefdevolle knuist iets te beklemmend vond. Sindsdien ben ik zo diervriendelijk als mogelijk, al is mijn irritatie omtrent gezoem of doelloos gevlieg vlak voor mijn neus vaak sterker dan mijn boeddhistische neigingen.
Oh ja en ik heb nog nooit een mens geslagen. Telt dat ook?

Geplaatst op 15 mei 2007 om 22:41

Waauw. Zo te lezen zijn er hier een hele hoop diervirendelijke mensen! Maar ook veel muggenhaters. :P Ik geloof dat die beestjes buiten de “achut wat zielig” categorie vallen. :D

Klopt inderdaad: doodslaan staat absoluut niet gelijk aan kwellen. (Ghehe ja Youri, soms heb je zin om mensen te martelen. :P) En de meesten hier kwellen dan ook niet. Dat lost helaas het raadsel van de schrijvers niet op, ik hou het inderdaad maar erop dat dat het verhaal interessanter maakt.

Ghahahaha Jaco, je cavia en sprinkhaan beschrijvingen zijn in ieder geval hoogst vermakelijk! :P Beetje zielig wel, maar geen bewust martelen van je. :)

Hahahahahaha Tien, soort dweilen met de kraan open dus? :D

Muizenvallen zijn inderdaad wel heftige werktuigen, maar zoals Aargh al zegt niet direct martelend als het goed gaat. Toch ook niet echt een lekker einde voor de muis, durf ik te beweren. :) Mijn broer heeft ooit wekenlang aan een diervriendelijke muizenval geknutseld: een soort tuimeldoos die de muis in een bak laat vallen waar hij niet meer uitkomt, zodat je hem levend buiten kunt zetten. Lief hè? :D

Hahahahaha ja Plien! Dat is zo irritant, je eigen bloed op de muur. :P Slaan voordat ze bijten dus. :D

Conclusie: Wen en Smiling Cobra zijn de echte die-hard dierenliefhebbers, de rest van ons trekt de grens over het algemeen bij muggen, de rest zeten we levend buiten, een enkeling heeft wel met plezier beestjes gemarteld. Ik zeg: goede score! Wij zijn best ok. :D Dat doet me deugd, die schrijvers kunnen me niet meer het vertrouwen in de mensheid laten verliezen. ;)

Geplaatst op 15 mei 2007 om 23:00