*Te zijn of niet te zijn

Ze staart voor zich uit, haar gezicht richting de zon gedraaid. Dit bankje is normaal gesproken nooit bezet: men zit liever aan de overkant van het meer, al is het me nooit duidelijk geworden waarom. Maar vandaag zit zij er. Ik maak een moment oogcontact voor ik naast haar plaats neem. Ik heb dat altijd een grappig fenomeen gevonden: zodra je in het bos wandelt groet je elkaar vriendelijk, zodra je in de trein op een stoel tegenover iemand neerploft knik of glimlach je even, maar buiten deze situaties doen we vooral ons best elkaar zo min mogelijk aan te kijken.

Ze glimlacht naar me en richt haar heldere blik op mijn mond. Ik krul mijn mondhoeken ook op terwijl mijn rechterhand ondertussen in mijn tas naar mijn boek zoekt. “Zie je mij?” Door mijn gebrekkige gehoor twijfel ik of ik haar goed heb verstaan. “Sorry?” Ze straalt een soort rust uit, een prettig gevoel alle tijd te hebben. “Zie je mij?” herhaalt ze vriendelijk. Verrast en een beetje vertwijfeld antwoord ik uiteraard dat ik haar zie. Ze glimlacht. “Daar ben ik blij om.” Ik kijk haar onderzoekend aan en zeg dat ik me dit goed kan voorstellen.

“Ik ben hier niet.” Terwijl ik mijn boek loslaat en mijn hand weer uit de tas haal kijk ik haar vragend aan. Even wordt er niets gezegd, dan vervolgt ze haar spreken. “Nu ja, ik ben er wel, maar niet echt. Wel echt, maar niet echt hier. Of, ja, wel hier, maar niet echt helemaal.” Een moment dwalen mijn ogen af, onbewust op zoek naar een eventuele begeleider van de dame naast me, maar tegelijk weet ik dat ze hier helemaal alleen is. Ze maakt me nieuwsgierig. “Hoe bedoelt u?” Ik neem een sigaret en steek deze op; dit kon nog wel eens een lang gesprek worden.

“Niemand ziet mij.” ze pauzeert weer even. “Ik wel.” zeg ik haar. Ze glimlacht meteen weer. “Ja, heerlijk. Een praatje op z’n tijd is niet verkeerd, ziet u. Niet dat ik zoveel te melden heb, maar af en toe wat contact doet zo goed.” Ik knik begrijpend. “Ze zien me niet. Al jaren niet meer. Of ik nu naar de supermarkt ga, of naar het winkelcentrum. Naar het meer hier, of naar het veldje met de speeltoestellen voor de kinderen. Ze zien me simpelweg niet meer.” Ze staart nu weer voor zich uit, in gedachten verzonken naar ik aanneem.

“En uw vrienden? Familie? Zien die u wel nog?” Ze glimlacht triest. “Vrienden heb je op mijn leeftijd niet meer. Familie? Ik heb nooit een gezin gesticht.” Ik denk dat ik haar begin te begrijpen. “En buurtbewoners? Of uw dokter?” Ze grijnst nu. “Ik weet niet welke buurt mijn buurt is. Alles wat er was is weg, veranderd, verbouwd, ik ken niemand meer. Een arts zie ik al jaren niet meer, wie geen kwalen heeft, heeft niets bij een arts te zoeken, begrijpt u?” Ik begrijp haar, denk ik. “Ik zit hier graag in de zon. Uren kan ik hier verblijven, kilometers tussen de bomen door wandelen, in het water staren. Hier voel ik niet dat ik niet blijk te bestaan…” Ze vervalt weer in mijmeringen, aan haar gezicht te zien.

“U denkt dat ik eenzaam ben hè?” Ik kies mijn woorden zorgvuldig: “Het lijkt me een eenzaam bestaan wanneer u nooit gezien wordt.” Ze knikt. “Ik ben hier echt niet. Jij bent de eerste in jaren die me ziet. Sorry dat ik u zo plots overspoel met woorden, het is gewoon zo lang geleden.” Ik schud mijn hoofd en zeg dat dit een van de aangenaamste gesprekken is die ik afgelopen tijd gevoerd heb. Dat maakt haar vrolijk: “Haha! Lieve jongedame, hoe graag ik dat ook hoor, ik voel me wel verplicht u te melden dat u zojuist beweerd heeft een goed gesprek met… nu ja, met niemand te appreciëren!” Ze grinnikt verder terwijl ik haar woorden probeer te weerleggen: “Maar mevrouw! Ik zie u, ik hoor u, u zit hier naast me, u bent echt niet niemand.”

Onverstoorbaar blijft ze lachen, me ondertussen met pretogen bekijkend. “Jongedame, ik moet u echt in het ongelijk stellen. Ik mag hier misschien zijn, en u mag mij misschien zien en horen, maar u bent echt de enige.” Ze staat op en zwaait haar armen hoog de lucht in. “Joehoe!” schreeuwt ze naar de overkant van het meer. “Ziet u?” Triomfantelijk komt ze weer naast me zitten. Ik moet toegeven dat geen van de personen aan de overkant ook maar een moment opkeek zojuist. “Ik ben hier niet.” Ze kijkt me berustend aan. Overtuigend spreek ik haar toe: “Mevrouw, u bent hier wél! Echt waar.”

Ze legt een vinger op haar lippen en steekt haar rechterhand naar me uit. Ik reik met mijn linkerhand naar de hare, klaar om de gerimpelde vingers tegen de mijne te leggen. Op het moment dat wij elkaar zouden moeten raken voel ik niets. Verschrikt zoek ik haar blik, nogmaals haar hand grijpend. Wederom niets: niet de minste weerstand, geen warmte, niets. Ik bekijk onze handen en zie hoe mijn vingers simpelweg dwars door haar hand lijken te gaan bij iedere poging haar aan te raken. “Maar…” mijn blik moet boekdelen spreken, ze grinnikt weer, haar ogen lichten op. “Ik zeg het u toch: ik ben hier niet!” Ik weet geen zinnig woord uit te brengen. “Dank u zeer voor dit enerverende gesprekje jongedame, ik heb het gevoel er weer jaren tegen te kunnen nu.” Met een intens tevreden glimlach staat ze op, trekt haar jurk recht en wandelt van mij weg. Ze draait zich om en zwaait nog eenmaal, ik roep haar na of ze hier volgende week weer zal zijn. Ze knikt, enthousiast. Dan draait ze zich om, loopt verder en verdwijnt uit het zicht.

28 Reacties

Heel, heel mooi verhaal wat me vooral op dit moment raakt ..

Geplaatst op 13 maart 2007 om 22:30

Mens… wat mooi!

Geplaatst op 13 maart 2007 om 23:17

“Volgende week weer hier,” dat is ook ongeveer de manier waarop de vos de Klein Prins vraagt vrienden te worden. En het werkt!
Mooie actie van allebei.

Dat groeten gaat inderdaad zo. Maar weer niet als de trein redelijk vol is, en in sommige streken word je soms wel erg enthousiast begroet.

Geplaatst op 13 maart 2007 om 23:20

Mooi verhaal. Het is inderdaad wel eigenaardig dat je in de trein andere mensen niet groet. Het grappige is wel dat ik ‘oudere mensen’ (senioren) wel groet als ik bij hun kom zitten. Misschien wel omdat die vriendelijkheid uitstralen?
Want als je bij jongeren gaat zitten, dan heb je toch al dat ze muziek luisteren of nors het raam uit staren. Of als iemand z’n tas moet verplaatsen om plek te maken voor je, dan heb je het helemaal verpest. :) haha.
Misschien is het ook wel makkelijker om senioren te groeten, omdat leeftijdsgenoten er misschien vaak wat achter zoeken? Hm, of het licht een beetje aan de cultuur hier dat men denkt ‘wat mot je?’. :)

Geplaatst op 14 maart 2007 om 08:38

Mooi! Mooi hoe je ons op het verkeerde been zet. Een oudere vriendin van me had ooit gezegd, dat met het ouder worden, je ook steeds onzichtbaarder wordt. Dat je genegeerd wordt, net alsof je er niet meer bent. Ik kan me voorstellen dat dat enerzijds, als vrouw, dat eindelijk goed doet, een soort rust. Maar anderzijds vond ik dat ook zo schrijnend, en herkende ik dat jammer genoeg ook bij mezelf : dat ik bejaarden en gehandicapten en zwervers probeer *niet* te zien. Sindsdien probeer ik daar iets meer oog voor te hebben.

Maar het is sowieso erg raar, als je zo kort bij mensen bent, waar je helemaal niet bij wilt zijn, of slechts noodgedwongen bij bent, zoals op de trein, en ik weet me dan ook nooit goed een houding te geven. Duik in een boek en doe alsof de anderen er niet zijn ! ;-) (en ik vermijd die ongemakkelijke situatie zoveel mogelijk, door recht te blijven staan op een rustig plekje ;-)

Geplaatst op 14 maart 2007 om 09:49

Ja Jos, wat jij aanhaalt herken ik. Ik voel me sowieso van nature al meer op mijn gemak bij ouderen dan bij jongeren. Ouderen lijken beleefdheid gewoon nog als beleefdheid te zien in plaats van als ‘wat moet je’ of in het tegenovergestelde geval als ‘laat ik eens een uur tegen haar aan gaan leuteren nadat ze één woord tegen me gezegd heeft’. :)

Dus Nathan, ik zie juist de ouderen, de zwervers, de junks en de eenzamen eerder staan dan de rest van de mensen. :) Zoals Jos ook al zegt: ouderen groet ik wel in de trein als ik tegenover hen plaats neem, jongeren probeer ik te negeren zoals jij ook al zegt. :D Wat het zo onprettig maakt is dat je bij wildvreemden in de persoonlijke ruimte moet komen en andersom, iets dat je normaal gesproken niet zomaar doet.

Klopt wel, dat ouderen zich onzichtbaar gaan voelen, en ook vaak zelfs overbodig, iedereen om hen heen haast zich om hen heen. (Haha, grappige zin.) Alsof ze in de weg lopen. Jammer. Neem de tijd gewoon voor elkaar.

Ja inderdaad Cinner, al was het uit een ander gevoel geschreven, het is ook wel erg toepasselijk voor jou nu.

Geplaatst op 14 maart 2007 om 10:03

Je raakt hier in een mooi geconstrueerd verhaal de kern van wat veel mensen ondervinden: niet gezien en genegeerd worden, dat is vernedering: het stille geweld. Zo vóelt men zich als men op een bepaalde manier wordt benaderd, en het impliceert verwerpelijk gedrag van anderen dat de toestand van sociale overbodigheid veroorzaakt en bestendigt.

Geplaatst op 14 maart 2007 om 12:07

ik denk dat ze wel is, maar ervan overtuigd is dat ze niet is. Dat ze zelf niet inziet dat ze ‘is’.

Heel mooi omschreven, ik weet trouwens niet of dat klopt wat Nathan zegt dat je naarmate je ouder wordt je ‘onzichtbaarder’ wordt, hangt ook van de persoon e.d. af denk ik.

Geplaatst op 14 maart 2007 om 13:00

Gob, alleen al de schoonheid die geen rol meer speelt, geen man die je nog nakijkt op straat, geen vrouw die je indringend aankijkt, geen verkapt seksuele aandacht meer, dat zal al wennen zijn. Onder de jongeren is het gewoon, het valt niet eens op, maar pas wanneer het wegvalt voel je het denk ik. Daarbij is het natuurlijk zo dat het van de persoon afhangt, een beroemd acteur zal alle aandacht krijgen, maar Henk van om de hoek niet. Toch, hoe charismatisch je ook bent, een deel van de aandacht raak je kwijt als je oud en grijs wordt, en het is denk ik naïef dat te ontkennen in deze maatschappij.

Ja Marius, inderdaad veroorzaakt en bevestigt het die sociale overbodigheid, zo houden we het in stand.

Geplaatst op 14 maart 2007 om 13:56

daar heb ik niet zo bij stil gestaan.

Maar ik denk dat je daar toch, hopelijk, andere dingen voor terug krijgt?
de air van wijsheid, kennis, levenservaring en iedereen vind iemand die ‘oud’ is en toch nog midden in het leven staat leuk…toch?
Je levert in op schoonheid, maar dat hoeft niet ten koste te gaan van je charisma.

Geplaatst op 14 maart 2007 om 15:01

Ik kan ook alleen maar speculeren Gob. :) Vraag het eens aan een oudtante of -oom, opa of oma? Hoe zij dat ervaren hebben? Of zelfs je ouders, die in dat proces zitten? Nathan gaf al aan dat een oudere vriendin dat zelf aangaf, dus misschien kunnen wij het ons niet voorstellen tot het gebeurt?

Geplaatst op 14 maart 2007 om 15:18

ja, anderen vragen…dat is een idee. Een soort ‘warenonderzoek’ :)
Ik zal het eens aan mijn ouders vragen..al zullen ze dat volgens mij nooit toegeven zelfs al is het waar…maar ik ben benieuwd.
Mocht er iets uitkomen dan kom ik hier wellicht op terug

Geplaatst op 14 maart 2007 om 15:47

Het eerste wat in me opkwam was: Mooi! ^_^ en ik klik op je reacties en zie overal Mooi staan.. dan kan er vast nog wel eentje bij! :D

Geplaatst op 14 maart 2007 om 16:16

Ha, wat is toeval? Dit vind ik dan toch weer zo leuk dat ik het even met jullie wil delen:

Zojuist kwam ik terug van boodschappen doen en stond ik tegelijk met een oude dame bij het verkeerslicht te wachten. Klein opdondertje, maar vol pit. Zij begon een gesprek, ik deed vrolijk mee en voor we het wisten stonden we een half uur voor mijn deur te kletsen. Ze had prachtige anekdotes, gouden humor en een frisse visie op de wereld vandaag de dag, ze kwam oorspronkelijk uit Rotterdam en met haar harde g zette ze ook nog even feilloos uiteen hoe de Limburgers volgens haar in het leven staan. :P Ondertussen konden we hartelijk om elkaar lachen, en bleek ze ook nog eens twee straten verderop te wonen. Ze meldde me bij het afscheid een ontzettend leuke dame te vinden (‘dat mag ik toch wel zeggen, of niet soms?’ haha, prachtig.) en me vast en zeker nog eens tegen te komen, en anders moest ik maar eens bij haar aanbellen. En ik kan niet anders dan oprecht toegeven dat ik een ontzettend leuk gesprek heb gehad. :)

Zo blijk ik bijna self fulfilling logjes te schrijven… :) Overigens stootte ze me af en toe amicaal aan, en kon ik haar wel degelijk voelen. ;)

Geplaatst op 14 maart 2007 om 17:45

Leuk! :) Die echte mevrouw heeft waarschijnlijk vaker van dat soort gesprekken gevoerd, daardoor is ze niet meer onzichtbaar.

Geplaatst op 14 maart 2007 om 21:26

Onzichtbaarheid heeft weinig met leeftijd te maken. Zo word ik juist steeds zichtbaarder naarmate ik ouder word, ondanks dat ik jaren geleden veel meer (flirterige) aandacht kreeg op straat. Ik heb wel eens een hele avond met een groepje in iemands woonkamer gezeten, zonder gezien te zijn door gastvrouw en -heer. “Huh? Was jij er ook??” Vreemd, en pijnlijk.

Jaaa, Epi: De Kleine Prins! Wat een prachtig, tijdloos boekje is dat he? =:~) Van hart tot hart.

Geplaatst op 14 maart 2007 om 23:34

Grappig hoe mensen vanuit een eigen referentiekader kunnen lezen. De kern van het verhaal is heel toepasselijk in deze tijd maar ik haalde er iets heel anders uit door wat me bezig houd. Maar net zo mooi, het gaf me een fijn gevoel (mijn hemel, ik kan niet meer zweverig worden geloof ik, het is me vast vergeven :))

Misschien een gat in de markt trouwens, toekomstloggen ;)

Geplaatst op 15 maart 2007 om 02:46
Anoniem

Een moment dwalen mijn ogen af, onbewust op zoek naar een eventuele begeleider van de dame naast me …. zuht, wat een heerlijke zin, deed me lachen ondanks de ernst van je verhaal.

Geplaatst op 15 maart 2007 om 08:17

Dat was ook de insteek. :)
Zo zwaar is het verhaal ook niet bedoeld hoor, ook gewoon met een glimlach te lezen.

Geplaatst op 15 maart 2007 om 08:33

tja…een self fulfilling Wenz :)
Je hebt denk ik ‘that old age’ (om even een referentie naar ‘Do Not Go Gently Into That Good Night’ te maken) goed hebt neergezet en dat het dus automatisch aansluit bij een praatgrage oude dame op straat :)

Geplaatst op 15 maart 2007 om 09:19

Prachtig, zo worden wij later misschien ook, zelfs al hebben ‘we een gezin gesticht’.

Geplaatst op 15 maart 2007 om 14:39

Prachtig! Waanzinnig, bizar en mooi…

Geplaatst op 15 maart 2007 om 14:55

het had zomaar kunnen gebeuren, ik geloof er wel in, laatst het zesde zintuig gezien op tv! verhalen zoals die van jou heb ik vaker gehoord! ;)

Geplaatst op 16 maart 2007 om 00:33
Niemand

Oh en ik had nog niet gezegd dat ik dit mooi vond, wat erg want dat vind ik het namelijk wel. En hoe. :)

Geplaatst op 16 maart 2007 om 13:36

Ben jij een beetje bang voor de eenzaamheid Wenz?

Geplaatst op 17 maart 2007 om 08:25

Nee Mieke. Ik kijk wel graag naar de wereld om mij heen en laat alle dingen opvallen, of ze nu positief of negatief zijn, en verhaal daar graag over. Niet alles te dicht bij mij zetten Mieke, het is echt fictie. Wanneer je achter alles iets zoekt voel ik me minder vrij om te schrijven wat er dan ook maar in me opkomt, en dat zou jammer zijn.

Dank jullie wel voor de complimenten allemaal. :)

Geplaatst op 17 maart 2007 om 08:36

Mooi verhaal, ik begin het steeds leuker te vinden jou te lezen. Die foto van dat bankje vind ik ook erg mooi, zelf gemaakt?

Geplaatst op 18 maart 2007 om 12:32

Nee, gejat van Google. :)

Geplaatst op 18 maart 2007 om 13:49